Xe Nâng Đi Lệch Một Bên, Buông Vô Lăng Là Tự Rẽ

Chạy thẳng trên nền phẳng mà xe cứ ăn lái sang một phía, người lái phải giữ vô lăng lệch đi mới đi thẳng được. Kiểu hỏng này làm người lái mỏi tay cả ca và làm bánh xe mòn nhanh hơn hẳn, nhưng nguyên nhân thì rải khắp từ bánh xe, hệ lái, phanh cho tới motor kéo. Bài này giúp bạn tách bạch từng nhóm bằng mấy phép thử làm được ngay tại kho.

Ba câu hỏi cần trả lời trước khi tìm bệnh

Cùng một mô tả là xe đi lệch, nhưng ba tình huống dưới đây dẫn tới ba hướng kiểm tra hoàn toàn khác nhau. Trả lời được ba câu này là bạn đã thu hẹp được phần lớn phạm vi nghi ngờ.

Thứ nhất, xe lệch khi đang chạy thẳng hay chỉ lệch lúc phanh? Lệch lúc phanh gần như luôn là chuyện của hệ phanh, vì lực phanh hai bên không cân nhau. Lệch cả khi chạy đều tay ga thì phải tìm ở chỗ khác.

Thứ hai, xe có lệch khi tắt nguồn rồi đẩy bằng tay không? Nếu đẩy tay mà xe vẫn tự lượn sang một phía thì vấn đề nằm ở phần cơ khí đang cản trở một bên, thường là bánh xe hoặc phanh bó. Đẩy tay đi thẳng bình thường mà chỉ lệch lúc chạy máy thì nghi phần truyền động và hệ lái.

Thứ ba, xe lệch cả khi không tải hay chỉ lệch khi mang hàng? Chỉ lệch lúc có tải thì nhiều khả năng liên quan tới cách đặt hàng trên càng hoặc tới bánh xe bị mòn lệch, vì tải nặng mới làm lộ ra chênh lệch.

Bánh xe, nguyên nhân thường gặp nhất

Bánh xe hai bên mòn không đều là lý do đơn giản nhất mà cũng phổ biến nhất. Chênh lệch đường kính chỉ vài milimét đã đủ làm quãng đường mỗi vòng quay của hai bánh khác nhau, và xe sẽ từ từ ăn lái về phía bánh nhỏ hơn. Chuyện này hay xảy ra khi kho có một tuyến đường quen thuộc mà xe luôn rẽ cùng một chiều, khiến một bên chịu tải nhiều hơn suốt thời gian dài.

Với xe dùng lốp hơi, chênh lệch áp suất giữa hai bên cũng cho ra hiện tượng y hệt mà kiểm tra lại rất nhanh. Bơm cân áp suất theo đúng khuyến cáo rồi chạy thử là biết ngay có phải nguyên nhân hay không, mất vài phút và không tốn gì.

Bánh bị tuôn mâm, tức lớp cao su xoay trượt trên vành thép thay vì bám chặt, cũng gây lệch kèm theo cảm giác xe hơi khựng theo chu kỳ. Bạc đạn bánh khô mỡ hoặc vỡ thì làm bánh đó quay nặng hơn hẳn bên kia, xe bị kéo về phía nặng. Trường hợp này thường có tiếng kêu đi kèm, xem thêm bài xe nâng kêu bất thường, rung lắc khi chạy. Cách nhận biết bánh nào tới lúc phải thay thì xem bài bánh xe nâng: các loại, khi nào phải thay.

Phanh một bên bó nhẹ

Phanh bó là nhóm nguyên nhân dễ bị bỏ sót nhất, vì nó không làm xe dừng lại mà chỉ cản một bên đủ để kéo lệch. Người lái thường không nhận ra cho tới khi cảm thấy xe ì hơn trước và bình tụt nhanh hơn.

Trên xe nâng điện, phanh điện từ hoạt động ngược với trực giác: có điện thì nhả, mất điện thì tự bó lại để giữ xe. Cuộn dây yếu đi hoặc khe hở đã sai khiến má phanh không nhả hết, vẫn tì nhẹ vào trống trong lúc xe chạy. Chỉ một bên bị vậy là xe kéo về bên đó.

Dấu hiệu nhận biết khá rõ nếu chịu để ý: sau một ca làm việc, sờ vào tang trống hoặc vùng cụm phanh hai bên sẽ thấy một bên nóng hơn hẳn, đôi khi kèm mùi khét nhẹ. Phép thử đẩy tay khi đã tắt nguồn cũng lộ ra ngay, xe sẽ nặng và lượn về phía có phanh đang bó. Phần hệ phanh nói kỹ ở bài xe nâng mất phanh, phanh không ăn.

Hệ lái có vấn đề

Xe nâng lái bằng bánh sau, và phần lớn dùng trợ lực thủy lực với một xy lanh đẩy ngang qua thanh liên kết. Cụm này rơ hoặc lệch sẽ làm bánh lái không thật sự ở vị trí thẳng khi vô lăng đang ở giữa.

Hay gặp nhất là các khớp cầu và bạc chốt đã rơ sau nhiều năm, khiến bánh lái có một khoảng chơi tự do. Xe chạy thì bánh tự tìm về một phía trong khoảng chơi đó, và bạn phải liên tục chỉnh tay lái để bù. Cách nhận ra là quay vô lăng qua lại quanh vị trí giữa, nếu phải quay một đoạn rõ rệt mà bánh chưa nhúc nhích thì cụm lái đã rơ nhiều.

Xy lanh lái rò dầu bên trong cũng gây lệch, vì áp suất hai phía không cân bằng nên bánh lái tự trôi dần về một hướng khi buông vô lăng. Ngoài ra thanh liên kết bị cong sau một cú va chạm cũ, hoặc căn chỉnh sai sau lần sửa trước, đều làm bánh lái không thẳng đúng lúc vô lăng ở giữa. Nếu kèm theo hiện tượng lái nặng thì xem thêm bài xe nâng mất trợ lực lái, lái nặng.

Motor kéo và hệ truyền động không cân

Nhóm này chỉ áp dụng cho các dòng xe dùng hai motor kéo độc lập cho hai bánh trước, khá phổ biến ở xe nâng điện ngồi lái đời mới và xe đứng lái. Hai motor phải cho ra mô men bằng nhau khi đi thẳng, và board điều khiển là bên phân phối lực đó.

Khi một motor suy yếu do chổi than mòn, cuộn dây xuống cấp hay bạc đạn nặng, bên còn lại đẩy mạnh hơn và xe lượn dần sang phía motor yếu. Trường hợp khác là cảm biến tốc độ gắn ở một motor báo sai, khiến board tưởng bánh đó đang quay nhanh hơn thực tế nên chủ động giảm lực bên đó.

Cách phân biệt với nhóm bánh xe khá đơn giản: kích cho hai bánh trước rời khỏi mặt đất rồi cho xe chạy nhẹ, quan sát xem hai bánh có quay đều nhau không. Chênh lệch rõ ràng ở tốc độ quay khi không tải là dấu hiệu của truyền động chứ không phải của bánh mòn. Với xe chỉ có một motor kéo qua bộ vi sai thì nhóm nguyên nhân này không đặt ra, thay vào đó cần kiểm tra bộ vi sai, xem bài cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bộ vi sai.

Khung gầm và cách xếp hàng

Sau một va chạm mạnh, cầu xe hoặc khung gầm có thể biến dạng nhẹ mà nhìn bằng mắt thường không thấy. Hai bánh trước khi đó không còn song song, xe luôn có xu hướng đi chéo. Kiểu hỏng này thường xuất hiện đúng sau một sự cố cụ thể, nên hỏi lại người vận hành xem xe từng va đập gì gần đây là manh mối đáng giá.

Còn một khả năng đơn giản mà đôi khi bị bỏ qua: hàng đặt lệch hẳn về một bên càng. Trọng tâm lệch làm tải phân bố không đều lên hai bánh, bánh chịu nặng lún và cản nhiều hơn, xe bị kéo về phía đó. Điểm nhận ra là xe chỉ lệch khi mang hàng, còn chạy không thì đi thẳng bình thường. Chỉnh lại cách xếp hàng cho cân là hết, không cần sửa chữa gì.

Tự khoanh vùng tại kho

• Chạy thẳng trên nền phẳng, buông nhẹ vô lăng: xe lệch ngay và luôn về cùng một phía là bệnh thật, còn lệch lung tung mỗi lúc một hướng thì nghi nền kho nghiêng.
• Tắt nguồn, đẩy xe bằng tay: vẫn lệch thì hướng tìm là bánh xe, bạc đạn và phanh bó.
• Sờ nhiệt hai cụm phanh sau ca làm: một bên nóng hơn hẳn là phanh bên đó đang bó.
• Đo đường kính hai bánh trước: chênh lệch rõ thì thay theo cặp, đừng thay một bên.
• Kích bánh lên chạy thử không tải: hai bánh quay không đều thì vấn đề nằm ở motor kéo hoặc board.
• Chạy thử có tải rồi không tải: chỉ lệch khi có hàng thì xem lại cách xếp hàng trước khi nghĩ tới hư hỏng.

Một lưu ý về cách thay bánh: khi đã xác định bánh mòn lệch là nguyên nhân, nên thay cả cặp cùng bên trục chứ đừng thay mỗi bánh mòn nhiều hơn. Bánh mới và bánh cũ chênh nhau đường kính sẽ tái diễn đúng vấn đề cũ, chỉ đổi chiều lệch.

Câu hỏi thường gặp về xe nâng đi lệch

Xe đi lệch nhẹ, có nguy hiểm không?
Bản thân độ lệch nhỏ chưa gây nguy hiểm tức thì, nhưng nó bào mòn bánh xe nhanh hơn và làm người lái mệt vì phải giữ lái liên tục. Đáng ngại hơn là nếu nguyên nhân đến từ phanh bó hoặc hệ lái rơ thì hai chỗ đó đều thuộc nhóm an toàn, không nên để lâu.

Bơm cân áp suất lốp rồi vẫn lệch thì sao?
Khi đó chuyển sang kiểm tra độ mòn thực tế của bánh và phép thử đẩy tay. Áp suất chỉ là một trong nhiều nguyên nhân, và cũng là nguyên nhân dễ loại trừ nhất nên thường được kiểm tra đầu tiên.

Xe nâng điện đứng lái đi lệch có khác xe ngồi lái không?
Nguyên lý tìm bệnh giống nhau, nhưng xe đứng lái thường dùng bố trí bánh và cụm lái khác nên vị trí kiểm tra khác. Loại này cũng hay dùng hai motor kéo độc lập, vì vậy nhóm nguyên nhân truyền động đáng nghi hơn.

Nền kho không phẳng có làm xe đi lệch không?
Có, và đây là lý do nên chạy thử ở nhiều đoạn nền khác nhau trước khi kết luận. Nếu xe chỉ lệch ở một khu vực nhất định trong kho thì vấn đề nằm ở nền, không phải ở xe.

Việt Cường kiểm tra xe nâng đi lệch

Việt Cường kiểm tra và xử lý cả ba nhóm nguyên nhân thường gặp: bánh xe và bạc đạn, cụm phanh, hệ lái. Với các dòng xe nâng điện dùng motor kéo đôi, xưởng kiểm tra được cả phần board điều khiển và cảm biến tốc độ, không dừng ở phần cơ khí.

Bạn đang gặp xe đi lệch, hãy gọi 0908 557 122. Trước khi gọi, làm thử phép thử đẩy tay khi tắt nguồn rồi cho biết kết quả sẽ giúp kỹ thuật chuẩn bị đúng dụng cụ và phụ tùng. Các hạng mục khác xem tại trang dịch vụ sửa xe nâng.

Công Ty TNHH Xe Nâng Việt Cường, xưởng sửa chữa tại 856 Đỗ Mười (Quốc lộ 1A), P. Linh Xuân, TP.HCM.